Veerkracht is niet vanzelfsprekend

Hoe mensen met stressvolle gebeurtenissen omgaan, verschilt sterk. Toch is iedereen in staat om sterker uit een stressvolle periode te komen – al gaat veerkracht niet vanzelf.

27 maart 2020| Loeka Oostra | Robert Bye/Unsplash

Uiteindelijk sterker uit een stressvolle periode komen: dat willen we allemaal wel. Maar terwijl de een fluitend ‘s ochtends z’n laptop aan de keukentafel openklapt, zit de ander zwaar in de stress om thuis te moeten werken. En waar de een zich niet zo druk maakt om het coronavirus, bezorgt het de ander slapeloze nachten.

Veerkracht wordt vaak als oorzaak daarvan gegeven – hoe je je aanpast na een stressvolle gebeurtenis, om er uiteindelijk goed uit te komen. Maar volgens Richta IJntema, universitair docent Organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht, is dat onterecht. ‘Vaak wordt ten onrechte gedacht dat veerkracht iets is wat je hebt of niet. Maar veerkracht is een aanpassingsproces, geen permanente eigenschap. Je merkt het dus pas op het moment dat je iets overkomt waarbij je het nodig hebt, hoe veerkrachtig je bent.’

IJntema promoveerde recentelijk op het onderwerp psychologische veerkracht. ‘Gelukkig weet ik door mijn onderzoek iets beter hoe ik met die stress om kan gaan’, lacht ze. Haar onderzoek richt zich op de psychologische kant van veerkracht: het denken, voelen en handelen tijdens stressvolle gebeurtenissen. Wat doen bepaalde stressoren met je en hoe pas je je mentaal aan zodat je door kan gaan?’

Júíst omdat veerkracht geen eigenschap is, kan men er in stressvolle tijden invloed op uitoefenen. ‘Dat vraagt aandacht en tijd: twee dingen die mensen in de stress vaak niet hebben. Maar aandacht voor veerkracht helpt juist om jezelf beter aan te passen aan de veranderde situatie.’ Want mensen mogen dan misschien geen controle hebben over gebeurtenissen waarmee ze geconfronteerd worden, ze kunnen wel bepalen hoe ze met deze gebeurtenissen omgaan.